Nhà thông minh giờ không còn là thứ xa xỉ. Một bộ đèn và công tắc điều khiển bằng điện thoại có giá chỉ bằng vài mét vuông gạch lát. Nhưng phần lớn chủ nhà nghĩ tới nó quá muộn — thường là lúc đã trát tường xong, và khi đó chi phí đội lên gấp mấy lần.

Bài này nói về những quyết định phải chốt trước khi thi công phần thô, và những thứ hoàn toàn có thể để sau.

Việc quan trọng nhất làm ở giai đoạn đi dây

Có hai trường phái. Loại chạy hoàn toàn không dây, gắn lên là dùng. Loại có dây tín hiệu, ổn định hơn nhưng phải đi dây từ đầu.

Dù chọn loại nào, có ba việc nên làm ngay lúc đi điện, vì làm sau là phải đục tường.

Kéo dây trung tính về mọi hộp công tắc. Rất nhiều nhà ở Việt Nam đi điện kiểu cũ, hộp công tắc chỉ có dây lửa. Phần lớn công tắc thông minh cần cả dây trung tính mới hoạt động. Đây là lỗi khiến chủ nhà phải đục lại tường nhiều nhất.

Đặt ống chờ và ổ mạng ở vài vị trí then chốt. Gần tủ điện, gần vị trí đặt bộ điều khiển trung tâm, và ở mỗi tầng một điểm để sau này gắn thiết bị phát wifi. Ống chờ rẻ, đục tường thì không.

Chừa nguồn ở nơi sẽ gắn camera và khoá cửa. Cổng, cửa chính, cầu thang. Chạy dây lúc chưa trát chỉ tốn công thợ; chạy sau là hỏng cả mảng sơn.

Wifi mới là nền móng, không phải thiết bị

Nhà ống nhiều tầng, tường gạch đặc, sàn bê tông — sóng wifi yếu dần rất nhanh. Lắp ba chục thiết bị thông minh vào một mạng wifi chập chờn là chuốc bực mình hằng ngày.

Nên tính hệ wifi phủ nhiều điểm phát ngay từ khi thiết kế điện, đặt ống mạng lên từng tầng. Chi phí phần này nhỏ so với thiết bị nhưng quyết định phần lớn trải nghiệm.

Nên bắt đầu từ đâu cho đỡ phí

Kinh nghiệm thực tế là đừng làm tất cả cùng lúc. Ba nhóm dưới đây theo thứ tự đáng tiền giảm dần.

Nhóm dùng hằng ngày: đèn và công tắc ở phòng khách, cầu thang, hành lang; chuông cửa có hình; khoá cửa. Đây là nhóm ngày nào cũng chạm tới, cảm nhận rõ nhất.

Nhóm an toàn: cảm biến khói, cảm biến rò rỉ nước đặt gần máy giặt và bình nóng lạnh, camera cổng. Rẻ và có ngày sẽ cảm ơn nó.

Nhóm tiện nghi thêm: rèm tự động, kịch bản chiếu sáng, loa từng phòng. Vui nhưng để sau cũng được, và phần lớn lắp sau vẫn dễ.

Ba cái bẫy hay gặp

Mua lẫn lộn nhiều hãng. Mỗi hãng một ứng dụng, cuối cùng điện thoại có sáu app và không cái nào nói chuyện được với cái nào. Nên chọn một hệ chính rồi mở rộng trong hệ đó, hoặc chọn thiết bị theo chuẩn chung để đỡ phụ thuộc.

Phụ thuộc hoàn toàn vào mạng. Hỏi trước: mất internet thì công tắc còn bấm tay được không, khoá cửa còn mở bằng chìa hay vân tay không. Câu trả lời phải là còn.

Thợ điện quen chưa làm bao giờ. Rất phổ biến. Nếu vẫn muốn dùng thợ quen thì đưa sơ đồ thiết bị cho họ trước khi đi dây, đừng để đi xong mới bàn.

Đưa vào dự toán thế nào

Phần nhà thông minh nên tách thành một dòng riêng trong bảng khối lượng, chia làm hai phần: phần hạ tầng gồm dây, ống chờ, ổ mạng, nguồn chờ — phần này bắt buộc làm cùng phần thô; và phần thiết bị gồm công tắc, đèn, camera, khoá — phần này mua sau cũng được.

Cách tách này giúp anh chị thấy rõ: nếu ngân sách chưa đủ thì vẫn nên làm phần hạ tầng, vì nó rẻ và làm sau rất đắt. Còn thiết bị thì bổ sung dần theo túi tiền, mỗi năm một ít.

Nếu chưa chắc có làm nhà thông minh hay không, lời khuyên vẫn là cứ đi dây trung tính và đặt ống chờ. Chi phí tăng thêm rất nhỏ so với tổng, mà giữ được cửa mở cho vài năm sau.

Tóm lại

Nhà thông minh không quyết định ở chỗ mua thiết bị hãng nào, mà ở chỗ hạ tầng điện và mạng có được chuẩn bị từ lúc xây thô hay không. Ba việc cần chốt sớm: dây trung tính về mọi hộp công tắc, ống chờ mạng lên từng tầng, và nguồn chờ ở cổng cùng cửa chính. Thiết bị thì lắp dần cũng được.

Khi lập dự toán, Trường Tạo tách riêng phần hạ tầng và phần thiết bị để anh chị thấy rõ khoản nào buộc phải làm ngay, khoản nào để sau. Cứ gửi bản vẽ sang, hoặc gọi 0945 255 722.

Công nghệ xây dựng

Nhà thông minh: ba việc phải chốt trước khi trát tường